Dia inona ary izany no mahamalagasy anao?
16 février 2010 by Mitiyu
“Tsarovy sy mba tadidio… malagasy anie ianao ô”
Mahafinaritra ery ny figadon’io sombin-kira voatonona ambony io, indrindra rehefa izy izay no arahina valiha sy aponga. Ho feno 50 taona amin’ity taona 2010 ity ny nahazoan’ny malagasy fahaleovan-tena. Mipetraka ny fanontaniana manao hoe “dia inona ary izany no mahamalagasy anao?”Afaka raisintsika amin’ny lafiny efatra izany.
Raha ny ara-kolotsaina sy ny soatoavina no resahina dia mora ny fanehoan-kevitra satria tsy mila mitady lavitra akory dia mahita izay azo raisina ho maha-malagasy. Ny riba sy ny hasina malagasy no voalohany
Maro ihany koa ny afaka tanisaina raha ny vakoka sy ny kolotsaina no ambara. Indraindray aza toa lasa kisary sisa fa tsy dia iainana intsony. Iza marina moa no tsy mahalala izany vako-drazana, hira gasy, famorana, famadihana, sambatra, hazolahy, sns. Eto dia manahirana ny miresaka fivavahana malagasy satria hatramin’ny fidiran’ny fivavahana kristianina dia niova ny fandraisana ny fivavahana malagasy. Tsy eo intsony ireo toko telo misahana ny razana sy ny zanahary, lasa fady ny mamadika sy manao joro noho ny finoana tsy mitovy ary mampisaraka indraindray ny resaka firazanana.
Raha ny fisainana sy ny fiteny dia somary miharatsy ny fitsarana ny maha-malagasy.
Ny tanora moa dia lasa manao fiteny malagasy kiringa ka manafangaro ny vary sy ny tsiparafara. Ny “tu vois” sy ny “tu sais” lasa mialoha ny fehezan-teny malagasy.
Eto amin’ny resaka fitafy sy fihetsika dia ahafahana mivalapatra tsara satria mampiady hevitra ny rehetra. Nanatrika ny hetsika « Takariva malagasy » ny tena ary voalaza tao anaty fanasana fa fitafy malagasy no tsara raha hisalorana. Vahotra ny saina satria salaka sy sikina no tao an-doha nefa ilay lanona handeha mivantana amin’ny fahitalavitra. Sao dia sanatria hamoha fady eo ny fiakanjon’ny tena? Hany hery nitafy lamba arindrano misy satrok’andrina vita amin’ny kofehy miloko ranom-bolamena. Misy namana somary malaza izay aza moa dia koba no nasolo ny mofo mamy nahazatra tamin’ny fampakaram-bady, nahafinaritra. Ny an’ny tena dia nijanona tamin’ny fiantsoana mpanao vako-drazana izay namela tsiahy ratsy satria dia nahatorana ny fofon’ny vitsivitsy tamin’izy ireo.
Ho ahy manokana dia tsy tiako sy tsy ankasitrahiko ny misalotra na miambozona aloalo satria dia toy ny mitondra alahelo sy tomany noho izy ireny fametraka eny amin’ny fasana. Mivoatra isan’andro ny fitafy malagasy ary tsy ifanomezan-tsiny raha mbola ny landy sy ny landibe ary ny soga fotsiny aloha no tena ahafahana mampiavaka azy io ankehitriny. Ho ahy ny maha-malagasy dia miankina amin’ny ao am-po, ny fanahy mitaiza sy mitahiry ireo fahendrena izay efa nisy teo aloha ary ny indrindra ny saina. Anjaranao no mahita ny anao, fa mbola hiverina amin’ny vanim-potoana mbola hitady ny very indray aloha isika malagasy vao hahafantatra sy hahalala ary hahay ny maha-malagasy antsika.
2010 : une année de travail
10 février 2010 by Mitiyu
Les patrons devraient s’en réjouir et les salariés devront grogner un peu dans leur coin : l’année 2010 sera une année de travail. En effet, en ayant finalisé le planning annuel de la mise en oeuvre des actions, on constate que seul le mois de Mai sera le mois du repos.Il comporte “deux” jours de congé payés. Pour le reste, il faut se le dire dans la tête, il faut travailler.Effectivement, à part le 29 mars, le 05 avril et le 01 novembre, qui tombent tous un lundi “ô miracle”, il n’y a aucun autre jour ouvrable “férié” ni un petit “pont”. Même la fête nationale (26 juin), Noël et le nouvel an 2011 tomberont un week end.Allons, du nerf! il faut bien travailler après un 2009 pleins de “rebondissements” et de congés forcés.
Une leçon Made in Shunde
3 février 2010 by Mitiyu
(Li Ka Shing, l’homme le plus influent dans le monde des affaires à Hong Kong)
“Analyse comparative de l’esprit entrepreneurial des chinois de Foshan et des malgaches d’Antananarivo”, tel pourra être le sujet d’une recherche qui contribuera énormément au développement de l’entrepreneuriat dans la Grande île. Souvent on ne lit ni les thèses ni les livres; Cela sert souvent d’objet décoratif ou d’un livre en plus dans sa bibliothèque (si on en a, bien sur!)
Je me souviens des touristes asiatiques, spécialement nippons et chinois, qui prennaient tout et n’importe quoi en photo. L’objectif d’un tel geste, quoique, pas vraiment dérisoire? Benchmarker… Ou plutôt copier pour soi le meilleur de ce qu’a fait l’autre. Et les asiatiques poussent plus loin le bouchon : copier - améliorer - baisser le coût - fiabiliser là où il faut.
Chiik! Chiiik! chiik! l’appareil photo argentique d’antan faisait autant de bruit que l’inspiration qui animait le geste. Les Occidentaux ne le voyaient pas venir. L’Afrique ignore encore la puissance de ces dragons de l’Est et plus particulièrement ceux du Sud-Est. Macau, Taiwan, Hong Kong et la Chine, d’une part (parce que c’est quand même différent) et Japon, Singapore, Thailand, Malaysie, Viet-Nam et Phillipine d’autre part.
Pour l’instant, restons en Chine et voyons ce qui semble être intéressant pour les malgaches.
Les occidentaux, et particulièrement les Nord américains avaient eux-aussi une base solide qui aidait leur population et les autres fans à vouloir faire mieux et faire plus. On parlait des American Dream ou encore des golden Boy ou au mieux les Self-Made Man. Cela a beaucoup appris les asiatiques avec leur appareil photo accroché à leur nuque et pendant au bout de leur cou.
Je fais un va et vient redactionnel et je reviens à Shunde où se trouve un esprit entrepreneurial hors du commun. En effet, le hobby de la population locale est de créer, de lancer et de diriger une ou plusieurs entreprise. Les longues études, on ne les fait pas, trop peu pour les entrepreneurs, on les laisse pour ceux qui n’osent pas prendre du risque ou ceux qui veulent partir aux Etat-Unis ou en Angleterre pour tenter de chercher la dernière technologie à copier ou tout simplement fuir et rêver une nouvelle liberté hors de quelques filtres et censures.
Ces chinois aiment entreprendre, l’argent c’est sacré et c’est dommage car tout n’est pas toujours question d’argent, du moins pour ceux qui possèdent un minimum de scrupules. Mais restons dans la partie positive de la chose. L’entrepreneuriat que tout le monde tente d’inculquer au lambda malgache est tellement si accessible et naturel à Foshan, une ville voisine de Guangzhou, préfecture de Guandong. Lors qu’on sait que le PIB par habitant dépasse les 40,000Yuans ou l’équivalent de plus de 12millions d’Ariary, on est tenté d’adopter leur stratégie de Benchmarking. C’est peu par rapport à d’autre pays mais significatif vu l’évolution économique du pays.

Cette année, la ville de Shanghaï accueillera, en tant que première ville d’un pays en développement, l’Exposition Universelle. C’est un signe qui ne trompe pas… (Même si Foshan est quand même assez éloignée de Shanghai comme Manhattan est loin d’Alberta)
Le malgache n’a pas de culture entrepreneuriale. Le “Business” généralement connu dans le pays n’appartient pas du tout à cette culture. Ce qui est aussi dommage car on nous a appris à attendre, à recevoir et à faire la grève si tout ne correspond pas à nos attentes. C’est ce qu’il y a à changer maintenant. On s’arrache les cheveux à vouloir tant développer l’entrepreneuriat en milieu rural mais en milieu urbain ce n’est pas toujours très développé et avec l’exode rural, la population urbaine ne trouve pas de travail. Un emploi décent…
7 desambra any Kopenagy : aiza ho aiza ny firenena malagasy?
1 décembre 2009 by Mitiyu
Fotoana fohy, andro vitsivitsy sisa dia higadona ny 7 desambra hanombohan’ny fihaonambe faha-15 n’ny firenena mikambana momba ny fiovan’ny toetry ny andro. Haharitra 11 andro izy io ary eo no antenaina fa hisy fanapahan-kevitra matotra sy mety ho an’ny zanak’olombelona ho soniavin’ireo firenena maro izay ho avy hivory ao, ary andrandraina an’ireo firenen-dehibe mba haka fanapahan-kevitra matotra sy rariny ho fitsinjovana ny fiainan’ny zanak’olombelona sy ireo zava-manan’aina fantatra.Raha ny ara-tantara aloha dia fantatra fa nisy hatrany ireo fiovan’ny toetrandro teto ambonin’ny tany raha tsy hampahatsiahy ny fotoana lavan’ny hatsiaka madiry fantatra amin’ny hoe “ère glaciaire” na ny firotsahan’ny orana lava reny fantatra amin’ny hoe “déluge”.Nanimba ny tontolo iainany ny zanak’olombelona ka raha te hiavotra dia tsy maintsy manarina. Izany indrindra no tiana hahatongavana amin’io fihaonan’ny firenena mikambana any Kopenagy io. Ny sinoa sy ny amerikana dia irina mba haka fepetra matotra mikendry ny tombon-tsoa iombonana, ary ireo firenen-dehibe hafa ihany koa mba hanaraka azy roa tonta ireo. Mino ny tena fa anisan’ny tafiditra ao amin’ny dian’ny filoha Amerikana Barack OBAMA tany Shanghai izany resaka izany.Volana vitsivitsy lasa izay dia mbola maro no nihevitra fa angano ity fiovan’ny toetr’andro ity. Natao nitovy saranga amin’ ny resaka dadabe noely na koa ny sambon-danitra tsy hay fihaviana… Saingy efa maro ankehitriny ireo fisahon-javatra ahafahana manamarina fa misy tokoa ity fiovan’ny toetr’andro ity.Anisan’ireny ny :
- fitombon’ny faritra ianjadian’ny hain-tany
- fitomboan’ny tondra-drano etsy sy eroa raha tsy ilaza afa-tsy ny firenena aziatika isika
- ny fiakaran’ny haavon’ny ranomasina
- sns amin’ny resaka toetr’andro
Raha hivory ireo firenen-dehibe ireo, inona no zavatra afaka andrasana amin’ny fifidianana hatao ao? Misy tombon-tsoa ho an’ny firenena malagasy ve? sa dia tombon-tsoa mampandeha mialoha ny toe-karena sy ny fifandrasana ara-barotra ahazoan’ny firenena matanjaka tombony no ho raisina sy hosafidiana ao?Ny zavatra tiana hambara dia ny hoe : mila mahafehy sy mahafantatra tsara ny tokony horesahina any ireo solon-tena malagasy ka afaka hanaiky na handà mazava izay voatapaka ao arakaraka izay politika mazava mipetraka sy misy ho an’ny fanatsarana ny firenena.Mila arovana ireo fananana ara-java-boahary mampiavaka an’i Madagasikara ka mila miady mafy ho an’izany isika na eto an-toerana na any ivelany.
No TagsNdeha isika hanangana tanan-dehibe vaovao!
aro ireo mponina eto an-drenivohitra no mimenomenona, tsy afa-po amin’ny fiaraha-monina an-tanàn-dehibe kanefa tsy afa-manohatra. Misy ireo tsy mahatanty korontana, fifanjevoana, fitohanan’ny lalana, fahateriteren’ny arabe, loton’ny rivotra, ny tsy fanarahan-dalàna, sns.Alefantsika ny eritreritra satria raha tsy misy ny eritreritra tsy misy ny tanjona ary rehefa tsy misy ny tanjona dia tsy misy ny tody. Somary ovaintsika kely ny ohabolana ka ndeha ataontsika hoe “ny tody hisy raha mazava ny tanjona”. Ndeha hotanisaina fohy ny tanjona amin’izany tetikasa momba ny vohitra na tanandehibe vaovao izany:
- Tanàna vaovao, madio, mirindra mba ho tsara ny fiaraha-monina
- Olona mifanaja sy madio ary manaraka ny fitsipi-pifehezana misy eo amin’ny samy mpiray tanàna
- làlana malalaka, miaina tsara ny fifamoivoizana, mety ahafahan’ny fiara enina na valo mifanena amin’ny toerana sasantsasany
- Ny tari-by mitondra ny herin’aratra dia milevina na milentika any ambanin’ny tany fa tsy mikirozaroza eny ambony rehetra eny
- Tanàna ifantohan’ny orinasa sy ny varotra ary ny fifandraisana ka mampandroso haingana ny toe-karena
- Mponina vonina ny hiasa, hiasa tsara sy haingana ary tena amin’ny fo fa tsy terena na miandry fampitahorana na fampitandremana hatrany vao hanao izany
- Fanorenana trano isan-karazany manaraka ny fitsipi-panorenana sy ny drafitra maty paikan’ny fitantanana ny tanàna (construction suivant le plan d’urbanisme)
Hatreo aloha sao dia tsy araky ny sain’ny sasany. Misy sakana vitsivitsy momba ny fananan-tany sy ny vola enti-manorina mila ahitana vahaolana haingana mba ahafana manatanteraka izany. An’isan’izany sakana mila vahàna izany ireto manaraka ireto :
- Tsy tokony hifikitra be fahatany amin’ny tany kely ananany ny olona fa hanambatra izay anjarany amin’ny hafa ho an’ireo toerana voafidy hananganana izany tanan-dehibe vaovao izany. Afaka omena tany any amin’ny toeran-kafa hanoloana izany ny mpitondra saingy raha sarotra izany dia mila politika mijoro tsara sy matanjaka momba ny fanajariana sy fizarana ara-drariny ny tany misy. (Na tampoketsa aza misy tompony vitsivitsy…)
- Mila miara-mirohotra amin’ny fanjakana ireo orinasa sy mpampiasa vola eto Madagasikara hanangana na hametraka ny orin’asa mpitantana sy tena mikirakira vola amin’io faritra io. Ka orinasa fitrandrahana na fanodinana no tena hisy ao fa orinasa misahana ny varotra sy ny fifanakalozana ary ny serasera. Mety anisan’izany ny banky, ny magazay lehibe, ny birao maro karazany mpanapa-kevitra ho an’ny orinasany mpitrandraka na mpanodina, ivo toeran’ny fifandraisana sy ny fifandraisan-davitra ary ny teknolojia avo lenta, ny orinasa amin’ny haino aman-jery sns.
Inona ny voka-tsoa mey aterak’izany tetik’asa izany?
- fanomezana asa ho an’ireo mpanao trano sy ny foto-drafitr’asa isan-karazany ka mampiakatra ny fidiram-bolan’ny mponina mba ahafahany manjifa sy manatsara kokoa ny fiainany
- fanitarana ny orinasa efa misy na fananganana ny orinasa vaovao ka mety hampitombo ny vola miditra ao amin’ny kitapom-bolam-panjakana
- hampiodina haingana ireo fampiasam-bola (mbola resaka hafa ny aterak’izay)
- hanome ohatra ho an’ny malagasy sasany amin’ny filaminana, fanarahan-dalàna, fahadiovana, fanajàna ny fanànana iombonana, fitiavana fandrosoana, fanarahan-dalàna sy ny fitsipika tsy an-tery fa an-tsitra-po, fahazotoana miasa amin’ny fairaha-monina mirindra sy milamina ary madio ka mampihena ireo fahakizintinana sy hasiahana misy eo amin’ny mponin’Antananarivo na mpandeha an-tongotra, na mpivarotra, na mpitondra fiara-kodia na mpitondra môtô.
- sehatra ahafahana mampiseho an’ireo vahiny mety hampiasa vola ny tsy dia fifanalavitan’ny toe-tsaina enti-miasa
- fifandraisana tsara amin’ireo mponina sy ny pifanerasera ka tsy ho ambanin-javatra ny fifampiarahabàna, ny fifampisaorana ny fifanaovam-beloma am-panajàna fa indrindra ny fifampitsikitsikiana izay mitondra hery tsara ho an’ny fiaraha-monina.
- renivohitra ara-toe-karena ho lavitry ny fahantràna sy ny fahadiranovana maro samihafa
- sy ny sisa
Tsy ho azo ekena ao amin’izany tanàna izany ny loto, ny fahantrana amin’ny lafiny rehetra, ny tsy fanarahana ny fitsipika mifehy ny hakamoana, ny fanambaniana mety hisy amin’ireo tsy mitovy saranga miara-miasa sy miara-monina, …mmmmhhh! nofinofiko eto Dago izany, enga anie hisy tanteraka na dia ny ampahany fotsiny aza. (indrindra ireo tariby an’ny Jirama mandreraka maso misy papango na taditady mihantokantona eny rehetra eny sy ny fifamoivoizana ary ny fahadiovana
Great nations came after great fight
11 novembre 2009 by Mitiyu
I was wondering how former political crisis in Madagascar could really help the country to improve its way of living and its economy. Building a “great” nation is not such an easy thing but it could be very helpful to benchmark what was hapenning to the nations which have known war and big troubles.
Malagasy should learn from the others…
When I was in Jozi, I visited the Mandela House in Soweto, I think it is located in Orlando West. This small house is plenty of great symbols. The story is that it was the first house “Madiba” really owned himself and he is very proud of it. 27 or 28 years in jail was not so lost. Those years contribute to strenghten the new era foundation.
Madagascar is not so far from South Africa, it is within 3 hours flight from Johannesburg in South Africa. The main symbol of this house reminds me some other amazing stories of great nations that had known war. I was thinking about Germany, Japan, China, The USA, and so forth. I knew much more about apartheid and I could feel black people’s frustration during this tough part of their story.
In 2010, Madagascar will celebrate its 50th independence anniversary. Sometimes, I am asking myself if we are truly inependent. I have my own idea but it would be “politically incorrect” as we can say it in french. Let’s say : 50 years of manipulation and lie. It is said malagasy people are lazy. Sure, they could be but the right way was not shown to them.
People around me were trying to compare the actual life of former british and french colonies. some of these guys think that Madagascar ought to have belonged to commonwealth… As far as I am concerned, this idea is not so good if we take look at what happen to Zimbabwe. And how about Rwanda, Bosnia, Irak and Libanon? These countries had also known some big troubles and how is it about now? I don’t know but in my opinion, they are in the right track to succeed. I might be wrong but we can explore this way.
Fihavanana sy Firaisan-kina malagasy
27 août 2009 by Mitiyu
Nisy hira nandeha tamin’ny fahitalavitra teo aloha teo somary nampitsiky kely ahy isaky ny atoandro satria nandeha foana. Tsara tarehy ilay mpihira sady mahay mandihy fa ilay hira kosa aloha tena tsy tapako ny foto-keviny sy ny vonto atiny. Soa fa mazava ny lohateniny : “fihavanana malagasy”. Nahalasalasa saina ny tena ka nampanao hoe “aiza ho aiza” marina moa izao ny toeran’ity soatoavina malagasy izay tsy inona fa fihavanana ity”? Mbola eo foana ve sa aleo very tsikalakalam-pihavanana toy izay very tsikalakalam-bola?Resaka politika sy ady seza efa mankaleo sy mampadilo sofina no heno lava reny tato ho ato. Izy ireo dia toa tsy ahitana taratra izany firaisan-kina na fihavanana izany. Nefa izy ireo no fitaratr’i Gasikara ka mampianatra ny olona ny fomba fanao vaovao. Ny fomba fanao vaovao sy malaza? “mitadiava seza mba ho tafita”, ka rariny raha mipoitra ny ambany tanàna mitaky ny anjarany fa leo ny atao tohatra fiakarana. Fa misy ihany kosa aloha no mbola miresaka fihavanana e: “mba afaingano moa iny taratasy iny amin’ny anaran’ny fihavanantsika” dia hoy ny iray “havako, havako, havana raha misy patsa”. Aza adino fa raha ho avy ny loza, patsa iray tsy omby vava ary tain’akoho mety ampisolifatra. Tena niova ny toe-tsaina e, izay angamba ilay fivoarana. Fa raha izany aleo mivoatra any amin’ny lalana hafa mety hampandroso fa tsy io lalana io.


License