Non classé

Ny teny Malagasy ho fampianarana ny zaza Malagasy

Haverina aminsquowhawydny teny Malagasy ny fampianarana eny aminsquowhawydny ambaratonga fototra (primaire) araka ny fanapahan-kevitra noraisinsquowhawydny fitondram-panjakana. Momba izany no nanasànsquowhawydny fahitalavitra tsy miankina iray (TVPlus) ny mpampianatra mpikaroka eny aminsquowhawydny Ambaratonga Ambony RATREMA William, sady mpanorina ny vondrom-panabezana ACCEEM ihany koa.. Ny mpanao gazety nanasa azy kosa dia Onitiana Realy
Indro tateriko ho anao etoana ny dinidinika nataonsquowhawydizy mianaka ireo ka ny OR dia raiso ho i Onitiana Realy ary ny RW dia raisintsika hoe RATREMA William

OR: «niainga avy teny aminsquowhawydny Ambaratonga fototra, avy eo nampianatra teny aminsquowhawydny Ecole Normale Supérieur«niakatra hatreny aminsquowhawydny Université aminsquowhawydizao fotoana izao«azontsika resahana tsara mihitsy ny traikefa sy ny zavatra rehetra hitanao, niainanao mikasika ny hoe mpianatra sy ny fampianarana eto Madagasikara«.Fanapahan-kevitra noraisinsquowhawydny fanjakana ny hoe hamerina ny fanagasiana. Vao mihaino ilay hoe fanagasiana ny olona dia ataontsika hoe mihorona ny hodi-dohany«mihoron-koditra izy satria tonga dia mandray ilay fanagasiana niainantsika tany aminasquowhawydny Repoblika faharoa taminsquowhawydny 1972 hatraminsquowhawydny 1977 tany. Eo indrindra no mahatonga ilay fisalasalana eo aminsquowhawydny raiamandreny izay mpianatra nandalo ansquowhawydizany taloha satria hitany ny fiantraikansquowhawydilay fanagasiana teo aminsquowhawydny tenany sy ny fianarana norantoviny. Aminsquowhawydizao fotoana izao izy raiamandreny, tsy te-hamerina ansquowhawydizay intsony ho ansquowhawydny zanany na ny taranany. Inona no ambaranao mikasika ansquowhawydizay, hoe tsara ho antsika ve ny miverina aminsquowhawydilay hoe fanagasiana? Avy eo isika mantsy hiditra aminsquowhawydny votoatinsquowhawydilay fanagasiana hapetraka.

RW: ..na ilay fomba fiteninao azy aza dia somary manaitra ihany ilay hoe mampihoron-koditra ny Malagasy, nefa teny Malagasy, tenim-pireneny, izany izany aloha dia efa somary mahagaga ihany. Aminsquowhawydny maha Malagasy antsika izany dia zavatra tokony hahafaly ny hoe fanomezana hasina ny tenintsika izany «nefa zava-misy izay voalazanao izay. Tsara marihana fa raha vao miresaka ansquowhawydity teny ity isika, indrindra aminsquowhawydny resaka fampianarana dia be dia be ny fihetseham-po«mety mifanohitra. Misy ny faly ary misy ny manahy araka ny voalazanao teo«Tokony ho aminsquowhawydny saina tony no hiresahana azy sy hifanakalozan-kevitra momba izany, ary tokony ho lalan-tsaina siantifika no hijerena azy«Tsy maintsy miainga aloha aminsquowhawydny zava-nisy ara-tantara«Inona moa no nahatonga antsika aminsquowhawydizao dingana misy antsika izao? «Inona no hevitrsquowhawydireo manampahaizana izay nandalina momba ny toe-tsaina, nandalina momba ny fiaraha-monina, nandalina momba ny maha-olona mihitsy«ireo siansa samihafa manomboka any aminsquowhawydny psychologie, anthropologie, sociologie sns«hatrany aminsquowhawydny hoe taranja siantifika. Manana ny heviny izy ireny, ary eo anivonsquowhawydireo fikambanana iraisam-pirenena toy ny UNESCO «UNICEF dia naneho ny heviny ireo manampahaizana manokana ireo ary nisy fehin-kevitra navoakansquowhawydireny«.voaporofo ara-tsiansa. Marihana ihany koa fa isika «dia nanao sonioa ireny fanambarana iraisam-pirenena ireny izay manome hasina aloha ny teny izay nibeazansquowhawydny zaza. Ilay «Tenin-dreny» moa dia nadika ara-bakiteny avy aminsquowhawydny teny dfrantsay fotsiny, fa ny hoe «Teny nibeazana» no metimety kokoa. Tsy maintsy mahay mihaino«Tsy maintsy mijery ihany koa ny tarehi-marika hoe raha nampianarina taminsquowhawydny teny Malagasy ny ankizy, nanao ahoana ny vokatra hatraminsquowhawydizay fotoana izay, «raha nampianarina izy izao nanomboka taminsquowhawydny 1989 isika niverina taminsquowhawydny teny frantsay, nanao ahoana ny vokatrsquowhawydizay ara-tarehi-marika aminsquowhawydizao fotoana izao, tsy any aty an-tanandehibe ihany fa hatrany ambanivohitra?…ny raharaham-pirenena, ny hoavinsquowhawydny taranaka tsy azo atao aminsquowhawydny resaka fihetseham-po«.tsy maintsy jerene ihany koa anefa ny fihetsehansquowhawydny sokajinsquowhawydolona samihafa manoloana izay mety ho fanapahan-kevitra. «raha taminsquowhawydny 1972 isika dia nentaninsquowhawydny fihetseham-po fitiavan-tanindrazana noho ny fangejana ny fampianarana nataonsquowhawydny mpanjanaka teto«dia na teo aminsquowhawydny fanatanterahana aza dia mbola iny fihetseham-po iny no nentina nanatanteraka azy fa tsy mba nihataka kely aloha nandinika. Aminsquowhawydizao fotoana izao izany ny mampanahy di asao dia resaka fihetseham-po koa«Ny nitranga taminsquowhawydny 1989 dia nisy izany ny resaka zava-nitranga mikasika ny hoe fanagasiana«mbola hofaritana ny hoe inona no fahombiazana na tsy fahombiazna taminsquowhawydizy iny«dia nentanim-po indray izany , dia niverina taminsquowhawydny teny frantsay«ary dia nivoaka taminsquowhawydny gazety Le Monde mihitsy hoe «Les Malgaches sont plus Francophiles que les Français» taoriansquowhawydiny fanapahan-kevitra taminsquowhawydny 1991 iny«.Nanome ny heviny ny fanjakana hoe ho ampiasaina ny Teny Malagasy any aminsquowhawydny Ambaratonga voalohany ho teny entina mampianatra«efa nanao valan-dresaka Ramatoa minisitra nefa azo ambara fa mbola ilay hevitra fototra fotsiny no voamba hatraminsquowhawydizao. Fa ny antsipirihany, na ny dingana talohansquowhawydny nanapahana io hevitra io sy ny dingana aoriansquowhawydny fanapahjan-kevitra dia mbola tsy voalaza mazava. Fa eto ny mahasarika aminsquowhawydilay resaka izany satria mbola tsapa izany vaovao eo am-pelatanantsika ahafantarana aminsquowhawydny endriny feno ilay politika vaovao ampiharinsquowhawydny fanjakana manomboka izao. Ny zavatra tsapa fotsiny aloha izany dia hoe ampiasaina ny teny ho enti-mampianatra any aminsquowhawydny ambaratonga voalohany na any aminsquowhawydny ambaratonga fototra ny teny Malagasy, izay aloha izany no zavatra fantatra«

OR: «ny tarnja rehetra izay ho ampianarina ny ankizy any aminsquowhawydizay Ambaratonga fototra izay dia ho aminsquowhawydny teny Malagasy, fa nambaransquowhawydny Minisitra omaly fa hisy ny taranja frantsay (cours de français) «hianaransquowhawydny ankizy any aminsquowhawydio ambaratonga voalohany io. ..Manoloana ny fanontoloana, «mahatsara antsika ve izay zavatra izay (fampiasana ny tenion-dreny, araka ny toro-hevitry ny UNESCO) ?

RW: «tsy hoe vokatry ny hevitro manokana fotsiny, fa vokatry ny fandinihana ireo tahirin-kevitra nosoratansquowhawydireo manam-pahaizana nanao fikarohana «dia ireo manampahaizansquowhawydny UNESCO, na ny manampahaizana eto amintsika ihany koa, « dia eo aminsquowhawydny vanim-potoana famolavaolna any maha-izy azy dia tsara tokoa raha ilay teny ibeazansquowhawydny ankizy aloha no amolavolana ny toe-tsainy. Meteza fotsiny ianao io«.tsy mahay teny rosiana, ohatra, izao dieny izao ianao dia alefa aeroplane, apetraka any afovoansquowhawydny tany any Rosia any, dia teny vahiny izany no any, metea ianao hipetraka aminsquowhawydny toeransquowhawydilay zazakely apetraka anaty tontolo iray izay vaovao tanteraka aminy«.Araka izay fiheverako azy, io fanapahan-kevitra io dia tsy noraisinsquowhawydny fanjakana fotsiny taminsquowhawydizao, fa nisy vaomiera siantifika niasa, ary vokatry ny asansquowhawydizau vaomiera izay no nandraisana fanapahan-kevitra «tsy mbola fantratro tsar any antsipirihany ka sarotra amiko ny hiresaka. Ny fantatro fotsiny dia karazana rohin-kevitra voajanahary ary siantifika no nandraisana io fanapahan-kevitra io, dia io no hibeazansquowhawydny ankizy, io no itenenany voalohany, io no nanabeazana azy taminsquowhawydny fianakaviany mba tsy hisiansquowhawydilay dona ara-tsaina hitranga aminy eo aminsquowhawydilay fotoana hanorenana ny maha-izy azy«fany fomba hanatanterahana azy «eo isika no hanao fampitahana hoe taminsquowhawydny 1972 dia vokatry ny fihetseham-po ilay fanapahan-kevitra, aza adinoina fa vokatry ny fihetsehansquowhawydny mpianatra ilay taminsquowhawydny 1972 fa tsy vokatry ny fihetsehansquowhawydny olon-dehibe akory, izany hoe ireo mpianatra izay nianatra tany an-tsekoly«nahatsapa fa hoe nisy lesoka tao dia nihestika tsy nankasitraka ansquowhawydilay rafi-pampianarana taminsquowhawydizany fotoana izany. Izay no zava-nisy tamiansquowhawydiny fotoana iny«dia mazava ho azy fa ny mpanao politika rehefa tonga eo aminsquowhawydizay fotoana izay dia tsy maintsy mijery hoe inona no ahazoany ny fonsquowhawydny vahoaka mba hahazoanao ny fahefana, dia nanaraka ansquowhawydizay firehana izay izy. Saingy eto no mampanontany tena ihany hoe tena resy lahatra ve ilay mpitondra taminsquowhawydizay fotoana izay fa hoe tena izay no tokony natao? Tena faharesen-dahatra ve ilay izy sa hoe firehana fotsiny ansquowhawydny vahoaka ka izaho te-hiditra eo aminsquowhawydny fitondrana dia arahako izay firehansquowhawydny vahoaka izay? Sa kosa nisy fandinihana tokoa tao? «ny naha-samihafa azy taminsquowhawydizay fotoana izay dia tsy nisy ilay fandinihana siantifika nialoha ilay fanapahan-kevitra na ataontsika hoe nanaraka ilay fanapahan-kevitra hoe ahoana no fomba fampiharana azy, satria ny fampiharana azy koa tsy maintsy misy lalan-tsaina siantifikka «tsy maintsy atao tombana aloha ny teo aloha, na inona na inona zava-nisy teo, na nankasitrahanao iny na tsy nankasitrahanao«.

OR: «.ianao efa mpampianatra nanomboka taminsquowhawydny taona 1966, taminsquowhawydny taona 1972, efa mpampianatra ianao, ary tao anatinsquowhawydny vaomieransquowhawydny fanagasiana izay nokianinsquowhawydny rehetra«.ataoko angamba fa aminsquowhawydny ankapobeny «ny ankamaroansquowhawydny mpianatra sy ny raiamandreny dia nanakiana ny voka-dratsinsquowhawydilay fanagasiana nampiharina taminsquowhawydny taona 72 daholo. Inona no tena antonsquowhawydilay tsy fahombiazana taminsquowhawydizay?


RW
: Andraso aloha mba hiadian-kevitra kely ilay hoe tsy fahombiazana, satria rehefa mandrefy aianao izany «tsy hoe ny fahaizany na tsy fahaizany teny vahiny no handrefesana azy fotsiny, n any tsy fahaizany taranja sasantsasany. Fa refesinao koa hatrany aminsquowhawydny hoe manao ahoana ny toe-tsainsquowhawydny ankizy nivoaka avy taminsquowhawydizay rafitra izay. Raha handrefy izao isika ansquowhawydilay rafitra niorina taminsquowhawydny teny frantsay,«na ny rafi-pampianarantsika eto aza moa dia rafitra frantsay daholo«mety handrefy ianao hoe mahay teny frantsay ve ilay ankizy«tsy mahay teny frantsay ve? Raha izay fotsiny no handrefesanano azy dia hoy aho hoe tsy ampy kosa ny maridrefy aminsquowhawydizay fotoana izay. Fa izao, aminsquowhawydny saina tsy miangatra ity, mety hanafintohina ny sasany, ny mpitondra taminsquowhawydny Repoblika voalohany, novolavolaina taminsquowhawydio, ny mpitondra taminsquowhawydny Repoblika faharoa, novolavolaina taminsquowhawydio, ary tena havanana daholo, na izahay izay miteny aza, novolavolaina taminsquowhawydio, ny mpitondra na taty aminsquowhawydny Repoblika fahatelo aza dia novolavolaina taminsquowhawydilay rafitra niorina taminsquowhawydny teny frantsay. Manao ahoana ny firenena aminsquowhawydizao fotoana izao? Olona novokarinsquowhawydio rafitra io no mitondra eo , nitondra teo, dia manao ahoana? Izany koa anie mba tokony hojerena e. «ny Japoney, ny rafitra nanomanana azy dia rafitra niorina taminsquowhawydny kolontsaina japoney, aiza ho aiza ny Japoney aminsquowhawydizao fotoana izao? Izany koa mba tokony handrefesana azy fa tsy hoe refy maimaika fotsiny entaninsquowhawydny fihetseham-po«.Izay ilay ataoko hoe tsy maintsy mijery ny zava-misy ara-tantara isika, ny zava-misy eransquowhawydizao tontolo izao. Eransquowhawydizao tontolo izao raha misy firenena manana ny teniny manokana, tsy misy firenena mihitsy manabe ny zanany aminsquowhawydny teninsquowhawydny hafa. Fa vokatrsquowhawydilay tantarantsika teto io «Raha resaka firenena, tsy ana sokajinsquowhawydolona manopkana ny firenena, fa tsy maintsy jerena ny hevitry ny olona, ny fisalasalansquowhawydny olona, ilay ahiahinsquowhawydny olona, dia tsy maintsy hazavaina ilay izy izany, mifanakalo hevitra.

OR: Fa ho anao,raha mitodika aminsquowhawydilay fanagasiana voalohany nampiharina teto Madagasikara ianao, tsy ekenao ve ilay hoe tonga dia tsy fahombiazana? Inoana ry ny bilana apetrakao taminsquowhawydiny fanagasiana iny? Ny fiantraikansquowhawydizay teo aminsquowhawydny fampianarana teto Madagasikara sy ny fiantraikansquowhawydizay taminsquowhawydny mpianatra Malagasy?

RW: «ny fijeriko azy, tahaka ny rafi-pampianarana rehetra teto io, na ny fanagasiana na ny ampiharintsika aminsquowhawydizao fotoana io, nisy ny tsy fahombiazana, nisy koa ny lafiny nety. Ny nety dia iny rafitra iny , na iny politikam-panabeazana iny dia nahazoansquowhawydny zaza avy aminsquowhawydny faritra, ny avy any ambanivohitra avy aminsquowhawydny faritra samihafa eto Madagasikara tonga tany aminsquowhawydny dingansquowhawydny Bakalorea, ary tonga tany aminsquowhawydny Oniversite, mifanaraka tsara aminsquowhawydilay hoe ´démocratisationsquowhawyd ilay izy. Fa ny olana rehefa avy eo dia tsy nisy fitohizany lojika ilay izy dia sahirna ilay ankizy rehefa tonga teny aminsquowhawydny lyçée na tonga teny aminsquowhawydny Oniversite. Fa ny zava-nisy dia hoe tafakatra teny daholo ny tanora avy aminsquowhawydny faritra samihafa teto Madagasikara. Ny lafiny iray mbola tsy voarafintsika dia ny hoe manao ahoana ny toe-tsainsquowhawydny zaza n any tanora nivoaka taminsquowhawydireny? Efa tonga eo aminsquowhawydny fitondrana ve ireny olona ireny? Ary raha tonga eo aminsquowhawydny fitondrana ireny olona ireny, hanao ahoana i Madagasikara? Fa ny mitondra hatraminsquowhawydizao aloha izany dia mbola ilay nobeazina taminsquowhawydilay rafitra niteny frantsay«.Tsy maintsy jerena ihany koa ny maha-izy azy by faritra tsirairay avy. Izany fampiasana ny teny sy ny kolontsaina maha Malagasy izany mba hahatonga antsika hoe miara-mientana, fa mahagaga raha hoe isika indray no tonga hoe ady noho ny tenintsika Mety hihomehezansquowhawydny sasany anie e. Hoe mahagaga ao Madagasikara ao fa ny teniny no omena lanja dia ao indray ry zareo no miady hevitra. Ka eo aminsquowhawydny fomba fanantanterahana azy no misy kosa lalana tokony harahana. ..ka rehefa vita ny tombana siantifika dia rasina ny fanapahan-kevitra fa tsy eto isika no handroso, hihemotra.
«Tsy maintsy jerena ny hoe manao ahoana ny olona«ny fitaovana entina manatanteraka ansquowhawydio? Manao ahoana ny fihetsehansquowhawydny sokajinsquowhawydolona samihafa manoloana ansquowhawydio? Ary ahoana no hamahana izay olana mety ho fanoherana mety hitranaga izay?

OR: «aminsquowhawydny taom-pianarana 2008-2009 no hampiharana ity fampianarana aminsquowhawydny teny Malagasy «eny anivonsquowhawydny sekoly miankina aminsquowhawydny fanjakana «Hidirantsika ilay resaka hoe fahaizana teny «io no olana. Aminsquowhawydny ankapobeny, ireo miteny hoe avereno ny teny Malagasy dia manakiana ny tsy fahafehezansquowhawydny zaza sy ny tanora Malagays ansquowhawydilay teny Malagasy aminsquowhawydizao fotoana izao« Ianareo , tany aminsquowhawydny fotoansquowhawydny fanjanahantany no novolavolaina… fampianarana taminsquowhawydny teny frantsay«nampianarina taminsquowhawydny teny frantsay ianareo, kanefa mpampianatra Malagasy ianao aminsquowhawydizao fotoana izao. Ataoko angamba hoe tena mahafehy ansquowhawydizay taranja Malagasy sy teny Malagasy izay«Raha aminsquowhawydilay hoe tsy fahafehezantsika ny teny Malagasy sy ny fahaverezansquowhawydny fampiasana ny teny Malagasy no olana, tsy maintsy miverina aminsquowhawydilay fampianarana aminsquowhawydny teny Malagasy ve? Sa any aminsquowhawydilay mpampianatra koa no mety misy olana hoe, ilay mpampianatra mampita ansquowhawydilay teny Malagasy any aminsquowhawydilay mpianatra mihitsy ka mahatonga ansquowhawydiolay ankizy rehefa lehibe izy dia tsy mahafehy ansquowhawydilay teny Malagasy mihitsy aminsquowhawydizao fotoana izao fa teny variaminanana no betsaka?

RW: «voalohany indrindra, ny tsapa eo aminsquowhawydny tomponsquowhawydandraikitra ara-panjakana izany dia ny tsy fisiansquowhawydny fanapahan-kevitra aminsquowhawydny politika momba ny teny. Ny Akademia moa izany aminsquowhawydizao fotoana izao efa manana volavolan-kevitra momba ny politika momba ny teny. Fa ao aminsquowhawydny Lalam-panorenana dia ampiasaina ho teny Ofisialy ny teny Malagasy , ny teny Anglisy sy ny teny Frantsay. Tsy ampy izay , fa tokony ho ahoana indray no hitsinjarana ny fampiasana ireo teny ireo. ..Na any aminsquowhawydny sekolim-panjakana aza dia misy fisalasalana hoe inona no teny hampiasaina«izay dia misy fiantraikany eo aminsquowhawydny toe-tsainsquowhawydny mpianatra. Ny sasany manao aminsquowhawydny teny Malagasy, ny sasany manao aminsquowhawydny teny frantsay, ny sasany mifangaro«Fisalasalana miteraka tsy fahombiazana eo aminsquowhawydny fampianarana. Marihako fa tsy mifanohitra ny fianarana teny vahiny sy ny fampiasa any teny Malagasy ho teny enti-mampianatra. Fa mifameno. Fa na hianatra teny vahiny aza ianao dia tsy maintsy mahafehy tsar any teny Malagasy. Fa noho ilay fisalasalana, dia tsy voafehy intsony n any teny Malagasy na ilay teny vahiny dia misavorovoro ny sainsquowhawydny ankizy. .. Taminsquowhawydny taona 1972 ohatra dia hita izany fisalasalana izany, fa na ilay rafitra natao hanmolavola azy aza dia niova anarana matetika. Tany amboalohany BEPOTEP saika hatao direksiona, dia saika hatao servisy dia ny niafarany lasa birao (bureau)«Na taminsquowhawydny andronsquowhawydny fanagasiana aza dia nisy izay fisalasalana izay«ny ankizy nisalasala, ny raiamandreny nisalasala, vokany: tsy nahomby ilay izy. «Tokony hisy banky momba ny teny, ary aminsquowhawydizao fotoana izao dia misy ao aminsquowhawydny Akademia sampan manangona ny voambolana Malagasy manerana ansquowhawydI Madagasikara. Efa boky vita ary efa eo ampanotana azy ny antsoina hoe Rakibolana misy ny fiteny rehetra, voambolana avy aminsquowhawydny fiteny rehetra eto Madagasikara. Izay koa izany no mbola tsy mampitovy ny zava-nisy taminsquowhawydny 1972 sy ny zava-misy aminsquowhawydizao fotoana izao«
Efa maro izany izao ny tahirin-kevitra azo ampiasaina«Tokony koa hisy ny fitohizana (continuité) amiansquowhawydny lafiny rehetra mihitsy«Rehefa mipetraka tsar any politikam-panabeazana et ary tohizansquowhawydizay mpitondra mifandimby eo, fa tsy hoe rehefa tonga eto aho dia izaho mahay be dia hovako indray io, fa tokony hisy ilay fitohizana. Toy ny ansquowhawydny Maorisy anie ka misy fitohizana e! «na iza na iza mitondra eo dia tohizany iny. Fa ny antsika isaky ny miova isika dia miverina aminsquowhawydny tsy misy indray.

OR: «Tsy ampy ny voambolana Malagasy fa misy teny siantifika sy teknika ts mbol ahitana dikany aminsquowhawydny teny Malagasy mihitsy satria teny vaovao.


RW
: «ara-tantara ny teny frantsay dia tsy dia ela loatra anie no nahatonga azy ho teny siantifika e! Ny fianarana rehetra taminsquowhawydny taonjato faha 19 hatraty aminsquowhawydny fiandohansquowhawydny taonjato faha 20 tany Frantsa, raha vao teny siantifika dia natao ataminsquowhawydny teny Latina. Ny soutenance de these taminsquowhawydny fiandohansquowhawydny taonjato faha 20 dia mbola natao taminsquowhawydny teny Latina«Nanomboka teo ny Frantsay dia nanapa-kevitra fa ampiasaina aminsquowhawydizay ny teny frantsay (mbola tsy ampy ny voambolana frantsay taminsquowhawydizany fotoana izany) . Fa fanapahan-kevitra io, fitiavan-tanindrazana io, ary narahina asa io, fa tsy misy teny afaka milaza hoe feno anie e! Jereo fa ny dictionnaire frantsay aza anie miova foana e! Larousse 2007, Larousse 2008. sns «dikansquowhawydizay dia misy teny nampidirina tao fa tsy ampy ilay teny frantsay. Ny teny velona rehetra dia mivoatra «Hevitro manokana ity, mba hahamora ny fiampitana ny fampianarana aminsquowhawydny teny frantsay na teny anglisy ho aminsquowhawydny teny Malagasy, raha misy ohatra voambolana iraisam-pirenena, maninona no tsy gasiana fotsiny ny fanononana azy: ohatra : vecteur, natao hoe tsilo, fa raha natao hoe vektora io na vektera, aminsquowhawydizay na mivadika aminsquowhawydny teny hafa aza izy dia tsy ho very«Isika koa tsy dia tokony ho sarotiny loatra aminsquowhawydizay lafiny izay. Ny teny anglisy rah any filazan-dry zareo mahay azy io dia ny 60% any ho any dia nalaina taminsquowhawydny teny vahiny, fa nofehezinsquowhawydilay teny anglisy ilay izy aminsquowhawydny fanononana sns «tsy miteny akory aho hoe ndeha isika hanao créolisation. Fa misy izany ilay teny atao hoe iraisam-pirenena ary mety hanampy ny mpianatra iny rehefa miampita aminsquowhawydny teny hafa izy. Ary izay no nahavoa taminsquowhawydny taoana 1972: nanao tsilo izy tary CEG tary, nivadika vecteur izy tany aminsquowhawydny lyçée, vecteur tary ananona«

OR: ..Raha izay efa niainanareo izay, mety hahasoa ilay mpianatra ve ilay hoe manao teny Malagasy izy any aminsquowhawydny Ambaratonga voalohany, tonga ao aminsquowhawydny college izy dia mivadika teny frantsay? Inona no mety ho fiantraikansquowhawydizay? Mety hahatsara azy ve izay?

RW: «Taminsquowhawydny taona 1972 dia natao taminsquowhawydny teny Malagasy hatreo aminsquowhawydny kilasy fahatelo (3ème) , nizara telo nanomboka teo aminsquowhawydny kilasy faharoa (seconde), nisy ny nanohy taminsquowhawydny teny Malagasy , nisy ny nanao teny frantsay, nisy ny nanafangaro. Ny laza adina taminsquowhawydizany fotoana izany dia natao taminsquowhawydny teny roa Malagasy sy frantsay. ..Taratrsquowhawydilay fisalasalana daholo ary nampisavorovoro ny sainsquowhawydny mpianatra. Manantena aho fa misy commissions scientifique ao, ary hanaraka lalan-tsaina siantifika ny fampiharana ansquowhawydio.

OR: «Vao miainga izy ity dia misy gazety aza miteny mihitsy fa misy izany «sekolinsquowhawydny mahantra», sy «sekolinsquowhawydny mpanan-karena»«satria ity fanapahan-kevitra ity dia mihatra ho ansquowhawydny sekoly miankina aminsquowhawydny fanjakana, izay fantratsika fa raha ny zava-misy eto Madagasikara aminsquowhawydizao fotoana izay raha miresaka ny eto Antananarivo fotsiny iska dia ny ankizy mianatra any aminsquowhawydny EPP dia ireo zanaly ny oalaon sahirana fany zanaky ny olona manan-katao dia ampianariny any aminsquowhawydny privée daholo. Ny zanaky ny manan-katao izany dia ampianarina aminsquowhawydny teny frantsay ihany, fa ny zanaky ny gasy tsy manan-katao, sahirana no ampianarina aminsquowhawydny teny Malagasy. Efa fizarazarana indray koa izay.

RW:Mahagaga ahy aloha, raha izaho manokana izany zavatra izany, fa ny zaza Malagasy rehetra amiko, tokony hanaraka lasitra anankiray. Mba tsy hisiansquowhawydny karazana Malagasy anankiroa. Na miankina izy na tsy miankina izany an, ny fanabeazaba azy rehefa notapahansquowhawydny fanjakana fa hatao aminsquowhawydny teny Malagasy fa raharaham-pirenena io, atao aminsquowhawydny teny Malagasy«Hafahafa amiko manokana raha hisy karazana sekoly anankiroa eto Madagasikara, ka ny iray hamoaka olona tahaka izao, ary ny iray hamoaka olona tahaka izao«Mety hieritreritra iskia hoe ireo nampianarina taminsquowhawydny teny frantsay dia mety hahazo tombontsoa, mety hoe ny fahaizana teny frantsay, mety hoe handeha hianatra any an-dafy izy. Nefa ny fakana visa ho ansquowhawydny Frantsa aloha izao efa fantatrareo ka aza manonofy antoandro an! Fa tsy dia lasa lavitra ny mankany«Fa ianao hamolavola zaza Malagasy, mety hoe mitavozavoza aminsquowhawydny teny frantsay angamba, fa manana toe-tsaina Malagasy, mahay manaja raiamandreny sns«mitandro ny soatoavina Malagasy, raha izaho nny raiamandreny dia aleoko ity

OR: «ny raiamandeny dia mihazakazaka mampiditra ny zanany any aminsquowhawydireny hoe école dsquowhawydexpression française. Vao asiana ansquowhawydizay, dia ao, feno ankizy

RW: Safidy iny ho ansquowhawydny raiamandreny. Fa ny zavatra mahavariana aminsquowhawydizao fotoana izao anie dia na ny Lyçée Français aza ka mampianatra teny Malagasy e! Aminsquowhawydireny sekoly sasany, izaho tsy milaza hoe izy rehetra kosa, dia misy tsy mampianatra teny Malagasy mihitsy. Fa rehefa hoe hanala CEPE izay misy teny Malagasy an, izay vao misy mandranto fianarana kely aminsquowhawydny teny Malagasy«Tsy mankahala na iza na iza aho, fa mahasoa ny raiamandreny rehetra ihany ny hahaizansquowhawydny zaza Malagasy ny teniny satria iny no ifandraisany eo anivonsquowhawydny fianakaviany, ifandraisany eo anivonsquowhawydny fiaraha-moniny, dia farany ny zanakao mety hosahirana ihany koa any aoriana any aminsquowhawydny lafiny maro«Ilay fampiasana ny teny Malagasy dia tokony jerena koa ilay hoe ahoana no hampiverina tsara ilay hasina maha Malagasy antsika, anatinsquowhawydizay famerenana ny hasina maha Malagasy izany ny famerenana ny hasinsquowhawydny raiamandreny, famerenana ny hasinsquowhawydny ankizy, ny hasinsquowhawydny tenany, any izany no zava-dehibe aminsquowhawydilay resaka fanabeazana. Dia ankizy mahatsapa ny hasinsquowhawydny tenany .ary mampitombo ny hasinsquowhawydny tenany no antom-pisiany eto aminsquowhawydizao tontolo izao. Izany zavatra izany ao anatinsquowhawydny fahendrena Malagasy«Ilay hoe «fanagasiana» dia azo iadian-kevitra ihany satria gasy ve hogasiana! Fa ataontsika fotsiny hoe hampiasa ilay teny Malagasy isika, hamelona ilay teny Malagasy isika hanabeazana

ORMipetraka ny adihevitra lehibe hoe hatraiza ny lentansquowhawydny zaza Malagasy sy ny mpianatra Malagasy aminsquowhawydizao fotoana izao? Lesoka be dia be aminsquowhawydizany ny mpampianatra. Ary ianao dia mpampianatra rahateo«Ny zavatra misy aminsquowhawydizao fotoana izao, matoa ilay ankizy milatsaka ny niveau-ny , dia eo ihany koa ny niveaunsquowhawydilay mpampianatra azy mihitsy«Aminsquowhawydireny sekoly tsy miankina ireny«ny olona tsy manana asa dia lasa mpampianatra any aminsquowhawydireny sekoly tsy miankina hoe dsquowhawydexpression française ireny, dia karamaina 40.000Ariary (200.000FMG) isam-bolana, izay ambany lavitra noho ny saram-pianarana alohansquowhawydny mpianatra iray ao aminsquowhawydilay sekoly«.Ny ankizy mivoaka avy aminsquowhawydny Ecole Normale tsy misy mandeha mampianatra, ny olona tsy manana asa no lasa manao mpampianatra. Inona no tena olana mahatonga ny tanora tsy mety mandeha any aminsquowhawydio resaka fampianarana io intsony, ka olona tsy nahazo formationho mpampianatra indray no lasa manatanteraka ilay asa?

RW : Mahafinaritra ahy ilay fanontanianao satria izaho tany aminsquowhawydny Ecole Normale taloha. Dia misy tokoa ny tsy fahatsapansquowhawydny tomponsquowhawydandraikitra indraindray ao ambony ao. Izaho tsy hiteny hoe ny aminsquowhawydizao fotoana izao na taminsquowhawydny vanim-potoana inona an, ny lanjansquowhawydizany hoe fanofanana ho mpampianatra izany. Tsapansquowhawydny tompnsquowhawydandraikitra ara-panjakana tsar any lanjansquowhawydizany hoe fanofanana ho dokotera. Izay hikarakara ny vatansquowhawydny olombelona, aminsquowhawydilay lafiny ataontsika hoe itovizany aminsquowhawydny zava-manansquowhawydaina rehetra, fa ny olona hampianatra anie e ka hikarakara ny olombelona aminsquowhawydny maha zava-manansquowhawydaina ambony azy e! dia ny lafiny ara-tsaina sy ara-panahy, « matetika izay lanjansquowhawydny fanofanana ho mpampianatra izay no atao antsirambina. Ary raha msiy sekoly azo lazaina hoe mijaly, dia ny sekoly manofana ho mpampianatra. Indraindray foanana, indraindray atsangana, indraindray sarahana, indraindray tsy misy mihitsy. Ny anarana miovaova foana. Ary tsy ilay mpampianatra ofanina ao no raisina fa ilay mpampianatra izay tsy niofana, angamba ireny kelikely karama kokoa, dia ireny no raisina. Nefa ireny tsy niofana ho mpampianatra. ..Ny asa rehetra dia tokony hisy fepetra avokoa hoe tokony hanana fahaizana toy izao ianao«Olona tsy nianatra psychologie, olona tsy nianatra ny fivoaransquowhawydny toe-tsainsquowhawydolombelona no asaina mampianatra. Tsy niantra ny teknikansquowhawydny fampitana fahalalana nefa raisina hampianatra. Angamba fotoana izao tokony hanomezana lanja ny fanofanana ho mpampianatra. Raha misy ansquowhawydizay dia arahaba soa, arahaba tsara. Ary aminsquowhawydny ambaratonga rehetra io zavatra io an! Ary tokony hahasarotiny ny raiamandreny anie izany e! Hoe inona no mari-pahaizansquowhawydireto olona mampianatra ny zanako ireto, sao dia hampiditra angano anay? Izaho tsy miteny hoe aminsquowhawydny sekoly miankina na tsy miankina an! Fa tokony hojerena ilay izy, fa tsy rehefa avy eo misy zavatra mamoa-fady satria olona tsy nampianarina izany hoe morale sy ethique akory no mampianatra azy«.
Izao na ny hoe hanao infirmier aza anie tsy azo atao e! raha tsy manana Bacc miampy taona anankitelo vao manao infirmier izany. Izany ary rehefa hikarakara ny vatantsika dia haintsika tsara ny sarotiny Fa raha hikarakara ny toe-tsaina amam-panahintsika izany an, dia tsy tsapantsika hoe zava-dehibe ve izany? Miankina aminsquowhawydio ny hoavinsquowhawydny firenena. Isika milaza foana hoe ananantsika ny harena ankibonsquowhawydny tany, ananantsika ny harena hoatrsquowhawydizao sy izao. Fa maninona isika no mahantra? Ao aminsquowhawydny fanabeazana anie ny valiny e!…Misy tsy mety ny toe-tsaintsika vokatrsquowhawydilay fanabeazana norantovintsika«tokony samy hieritreritra daholo ny tsirairay fa tsy hoe izaho no manana ny rariny, izaho no toy izao, fa mba samy manakiana tena daholo hoe fa maninona isika no tsy mahomby? Ao aminsquowhawydio resaka fanabeazana io no misy tsy mahomby ao. Anjaransquowhawydny tsirairay no miezaka hoe ahoana no hanarenana azy«Izaho izao mahita hoe farafaharatsiny, tokony mba maka herintaona hametrahana tsara izay dingana samihafa izay dia mba any aminsquowhawydny taom-pianarana 2009-2010 any no atao ilay izy dia mba hisiansquowhawydilay ataontsika hoe ahoana no fomba hitantanana ireo hevitra tsy mitovy sy handaminana ansquowhawydireo hevitra tsy mitovy samihafa ireo? Handresen-dahatra ny olona sy hifanakalozan-kevitra aminsquowhawydny fomba hantanterahana azy. Ny hevitra efa tapaka fa ny fomba hanatanterahana azy mba tsy hahatonga ny raimanadreny hitebiteby sy hanahy. Farafaharatsiny tokony mbola hisy ny herintaona sao dia hanao toy ilay hadisoana efa nisy taminsquowhawydny 1972 indray. Ny anay anie taminsquowhawydny 1972 dia toy ny mampiheritreritra ihany ilay izy hoe nampihazakazahana mba hitrosona. Nasaina nihazakazaka mba hitrosona. Tsy nomena fitaovana. Na ny ara-bola tsy nisy«ny fahefana manatanteraka tsy voafetra«Ny foto-kevitra dia momba tanteraka ansquowhawydilay izy aho ,fa ny fanatanterahana no asiako resaka«.Jerena ny fiotohizansquowhawydny fiainansquowhawydilay ankizy rehefa avy eo hatrany aminsquowhawydny sehatry ny asa«.Ahoana izay zavatra rehetra izay? ..Mety efa vitany izany dingana rehetra izany fa izaho no mety tsy mahafantatra

OR: Ny serasera manodidina ansquowhawydizay no isansquowhawydny lesoka ihany koa. Satria ao anatinsquowhawydny serasera izahay mpanao gazety dia mahita hoe raha misy vaovao tadiavina, nefa karazana canal ihany fantsona ahafahana mifampiresaka aminsquowhawydny raiamandreny sy ny mpanara-baovao rehetra ny sehatr fanaovan-gazety toy itony, ilay mpanao gazety aza tsy mahazo ilay vaovao sy ny manodidina ansquowhawydizay fanapahan-kevitra izay. Izay angamba teny atsipy fotsiny satria ilaina ny resaka serasera araka ny nambaranao teo. Fanontaniako farany dia ity : misy ny manao hoe rehefa hanao fanagasiana ihany dia tsi tokony hatao aminsquowhawydny teny Malagasy ofisialy fa atao aminsquowhawydny teninsquowhawydilay faritra tsirairay mihitsy hahafahansquowhawydny Malagasy rehetra isam-paritra rehetra mahazo azy. Momba ansquowhawydizay ve ianao?

RW
: Raha ny hevitro manokana no angatahanao, dia ny bilojikansquowhawydny toe-tsainsquowhawydolombelona no arahako«Rehefa tonga any an-tsekoly ny ankizy tokony hoe mitohy ny fiainam-pianakaviany. Izay anie ilay hoe fampiasana ny teny Malagasy e! Any an-tsekoly dia mitohy ilay teny Malagasy nampiasainy tao anivonsquowhawydny fianakaviany. Mety ho taminsquowhawydny endrika isam-paritra iny. Ny olona izay mampianatra aminsquowhawydny faritra anankiray, tokony hahafehy ny fiteny ampiasaina aminsquowhawydiny faritra iny. Izay kosa aloha, hevitro manokana koa «tsy tokony hohadinoina fa ny 70%nsquowhawydny teny Malagasy dia iombonansquowhawydny fiteny rehetra . Noho izany, tsy dia misy hoe olana be ilay izy fa aminsquowhawydny voalohany aloha izany an, raha raisina ao ampianarana ilay ankizy dia tsara kokoa raha mba ilay teny fiteniny isansquowhawydandro no andraisanao azy, na avelanao izy hiteny malalaka aminsquowhawydilay fiteniny isansquowhawydandro, ka rehefa mamaly izy dia raisinao ny valin-teniny, ary valianao. Izay ilaly hoe mba tsy hisiansquowhawydny dona ara-tsaina mahazo ilay ankizy dia aloe hizotra ara-boajanahary ny fanabeazana azy ary tsikelikely satria anatinsquowhawydny faritra mety tsy mahazatra azy izy, dia ho tafiditra tsikelikely. Ary ilay teny Malagasy ofisialy koa anie tsy hoe teny raikitra indray mandeha fa araka ny fahafantarana azy dia mbola atevenina tsikelikely io aminsquowhawydny alalalnsquowhawydny voambolansquowhawydny tenim-paritra. Ary ilay Rakibolana ataonsquowhawydny Akademia aza anie tsy mamamritra mihitsy hoe ity tenin-paritra e. Fa ataony ao daholo ao daholo ny voambolana mba tsy hisiansquowhawydny hoe ity teny izao , na ity tny izao, fa hoe ireto synonymes aminsquowhawydny teny Malagasy. Izay ilay izy«Isika manorina firenena izay tsy mivaky, mba hahatoa izay dia nampidirina ao anatinsquowhawydilay Rakibolana ny voambolana rehetra mitovitovy hevitra ary niniana tsy nasiana hoe ity teny izao, ity teny izao«voalazansquowhawydny Profesora Irene RABENORO, Solontenan-tsika any aminsquowhawydny UNESCO, fa raha tsy mahafehy tsara ilay teniny ilay Malagasy ary mana any hazondamosiny , sarotra aminy ny handray teny hafa sy ny kolontsaina hafa fa ho lasa mpanao pli-vava fotsony izy aminsquowhawydizay fotoana izay fa tsy voafehiny akory ireny, ary nefa izy, na oviana, na oviana izy tsy hitovy aminsquowhawydny tomponsquowhawydilay teny.

Technicien réseau

Un commentaire

Laisser un commentaire

Votre adresse de messagerie ne sera pas publiée. Les champs obligatoires sont indiqués avec *

Ce site utilise Akismet pour réduire les indésirables. En savoir plus sur comment les données de vos commentaires sont utilisées.